15 : اقسام سه‌گانه قلب امام باقر عليه السلام مىفرماينند : « إنَّ الْقلب‌ها ثَلاثَةٌ : قلبٌ مَنكوسٌ لا يَعِي شَيْئاً مِن الخَيْرِ وهو قلْبُ الكافرِ ، وقلْبٌ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوداءٌ والخَيْرُ والشَّرُّ فيه يَعتَلِجانِ فَأيُّهُما كانَتْ مِنهُ غَلَبَ عليهِ ، وقَلْبٌ مَفْتُوحٌ فيهِ مَصابِيحٌ تَزْهَرُ لا يُطَفَىءُ نُورهُ إلى يومِ القيامةِ وَهُوَ قَلْبُ المُؤْمِنِ ؛ بدرستى كه دل‌ها سه گونه است : دلى كه واژگون است ، كه هيچ خيرى در آن نيست و آن دل كافر است . و دلى كه در آن نقطهء سياه وجود دارد ، در اين دل خوبى و بدى با يكديگر مىستيزند و هر كدام نيرومندتر بود بر ديگرى چيره مىگردد ، و دلى گشاده كه در آن چراغى مىدرخشد ، نورش تا روز قيامت خاموش نمىشود و آن دل مؤمن است » . « 1 » در قرآن و روايات تعبيرات گوناگونى در مورد عقل و فكر و روح انسان شده است ؛ يكى از اين تعبيرات در مورد عقل ، قلب است و قلب دو معنا دارد : يكى قلب جسمانى ، و يكى هم قلب روحانى ؛ قلب جسمانى همين تلمبه‌اى است كه در وسط سينهء انسان است و خون را به‌تمام اعضاى انسان مىرساند و اما قلب روحانى همان عقل است . قلب در قرآن در مفهوم عقل و روح خيلى استعمال شده است .

--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، ج 5 ، ص 22